Zoals al eerder opgemerkt (zie o.a. dit blog) biedt het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering een weg tot informatie die bij de overheid berust. Ook als de weg eerder via de Wet open overheid is bewandeld, maar niet naar tevredenheid. De hier opgenomen uitspraak van de kantonrechter van de Rechtbank Den Haag (10 november 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:21844) laat zien dat de Woo mogelijk meer succesvol kan zijn.
De kwestie
De regels omtrent het bewijsrecht in een civiele kwestie zijn per 1 januari 2025 gewijzigd door de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht. Wat eerst was geregeld in artikel 843a Rv ligt nu besloten in artikel 194 e.v. Rv. In de kwestie die bij de kantonrechter voorligt is verzocht om een advies van de landsadvocaat over de Wet toekomst pensioenen en het zogeheten 'invaren'. Eerder was een vriendelijk verzoek en daarna een Woo-verzoek zonder succes, zodat Rv in stelling werd gebracht.
Inzagerecht (194 Rv)
Voor het recht op inzage (daaronder valt ook het recht op afschrift of uittreksel) moet volgens artikel 194 Rv aan een aantal voorwaarden worden voldaan:
- Verzoeker moet de voldoende belang hebben bij het krijgen van de gegevens,
- de gegevens moeten relevant zijn voor de rechtsbetrekking waarbij de verzoeker partij is en
- de verzoeker moet voldoende concreet kunnen omschrijven om welke gegevens het gaat.
- Verder zal aannemelijk moeten worden gemaakt dat de wederpartij over die gegevens beschikt of deze eenvoudig van een derde kan verkrijgen.
Degene die de informatie heeft moet in beginsel aan een inzageverzoek meewerken wanneer aan alle voornoemde voorwaarden is voldaan.
Toch zijn er omstandigheden waardoor deze medewerking niet van partijen of een derde kan worden gevergd. Artikewl 194 lid 2 Rv noemt een tweetal gronden waarop de wederpartij niet verplicht is tot het geven van inzage:
- als zij een beroep kan doen op een verschoningsrecht als bedoeld in artikel 165 lid 2 Rv (onder a) of
- als gewichtige redenen daaraan in de weg staan (onder b).
De Staat stelt in de hier besproken kwestie dat sprake is van gewichtige redenen die mede worden ingevuld door het verschoningsrecht van de opsteller van het advies, de landsadvocaat. De kantonrechter oordeelt in die lijn. Het advies valt onder het professionele verschoningsrecht. "Het advies betreft informatie die de Staat met zijn advocaat in diens hoedanigheid heeft uitgewisseld, en waarvan de raadpleging of verstrekking niet kan geschieden zonder dat geopenbaard wordt wat, gelet op de vertrouwenssfeer tussen de Staat enerzijds en zijn advocaat anderzijds, verborgen dient te blijven." Daarom is sprake van een gewichtige reden om het afgifte van het advies aan verzoekers te weigeren.
Kennelijk is enkel het gegeven dat het om een advies van de advocaat gaat in het civiele al voldoende om de informatie niet te hoeven geven. Het verschoningsrecht in civiele zaken is immers, aldus de kantonrechter, een ongeclausuleerde grond om inzage te weigeren. De jurisprudentie zou ook geen enkel aanknopingspunt bieden voor de situatie dat zich “zeer uitzonderlijke omstandigheden” kunnen voordoen waarin het belang dat de waarheid aan het licht komt moet prevaleren boven het verschoningsrecht, aldus de kantonrechter.
Woo biedt meer!
Zo onverkort oordeelt de Raad van State niet. Een uitspraak waarbij met een beroep op de uitzonderingen van de Woo - ingevuld met het verschoningerecht - openbaarmaking van een advies van de landsadvocaat was geweigerd maakte duidelijk dat die vlieger niet 1-2-3 opvat (zie dit blog n.a.v. Raad van State 13 augustus 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3870).
Die uitspraak maakt duidelijk dat ook al gaat het in Woo-verband om een stuk van de advocaat, dat dan nog dient te worden bezien of onderdelen uit zo'n advies wel echt aan de openbaarheid moeten worden onthouden. In zoverre had het verzoekers in dit verband toch meer succes kunnen opleveren om door te procederen tegen het afwijzend Woo-besluit.